ΚΥΛΛΗΝΗ:
ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΧΛΕΜΟΥΤΣΙ

< Πίσω


 

Το Χλεμούτσι (Το κάστρο της Γλαρέντζας)

Το Χλεμούτσι, ή, Χλουμούτσι, το Clermont, ή, Castel Tornese των Φράγκων, ήταν τo σημαντικότερο κάστρο του Πριγκιπάτου της Αχαΐας. Το αρχικό όνομα του κάστρου ήταν Clermont, όπως το ονόμαζαν οι Γάλλοι ιδιοκτήτες του. Οι Έλληνες το ονόμασαν Χλουμούτσι ή Χλεμούτσι, ονομασία που έφτασε ως σε εμάς σήμερα. Κατά την εποχή της βενετσιάνικης κυριαρχίας ονομάστηκε Castel Tornese, επειδή οι Βενετσιάνοι θεωρούσαν ότι εκεί γινόταν η κοπή των νομισμάτων του πριγκιπάτου της Αχαΐας, των "τορνεζίων".

Κατασκευάστηκε κατά τα έτη 1220 - 1223, κατά την εποχή της Φραγκοκρατίας, από το Γοδεφρείδο Β' Βιλλεαρδουίνο και προστάτευε την Ανδραβίδα, αλλά και το επίνειο της, τη Γλαρέντζα. Ο Γοδεφρείδος Β' φορολόγησε το λατινικό κλήρο, ο οποίος διαμαρτυρήθηκε στον Πάπα Ονώριο Γ' και αυτός ανταποκρινόμενος αφόρισε τον Γοδεφρείδο. Ο Γοδεφρείδος, εξήγησε στον Πάπα ότι χρησιμοποίησε τους φόρους για την κατασκευή του κάστρου, χάρις στο οποίο προστατευόταν η ύπαρξη του πριγκιπάτου και των Λατίνων, αλλιώς, αν οι Ρωμαίοι έπαιρναν το Μοριά δεν θα σκότωναν μόνο τους στρατιώτες, σαν αυτόν, αλλά και τους Λατίνους κληρικούς. Ο Πάπας τελικά πείστηκε και συμφώνησε να άρει τον αφορισμό.

Μετά το θάνατο του Γουλιέλμου Βιλλεαρδουίνου, ξεσπούν έντονες διαμάχες για την διαδοχή στην ηγεμονία και σταδιακά το πριγκιπάτο οδηγείται στην παρακμή. Το Χλεμούτσι το διεκδικούν διάφοροι ευγενείς, Καταλανοί, Έλληνες και Φράγκοι. Το 1460 το κάστρο κατελήφθη από τους Τούρκους και το 1687 από τους Ενετούς, που το κράτησαν στην κατοχή τους ως το 1715, όταν ξαναπέρασε στα χέρια των Τούρκων.

Το κάστρο των μύθων και των θρύλων

Το Χλεμούτσι έχει να διηγείται τους μύθους και τους θρύλους του και, όπως όλα τα κάστρα, συνδέθηκε με παραδόσεις που μιλούν για βασιλόπουλα και βασιλοπούλες που κατοικούν σε γειτονικά κάστρα, τα οποία συνδέονται με υπόγεια περάσματα. Μια από τις παραδόσεις αναφέρεται στην ιστορία ενός βασιλόπουλου που κατοικούσε στην Παλιόπολη (αρχαία Ήλιδα) και είχε αγαπήσει τη βασιλοπούλα που κατοικούσε στο Χλεμούτσι. Το βασιλόπουλο το λέγαν Ανήλιαστο, γιατί ποτέ δεν το έβλεπε ο ήλιος, ούτε το φως της ημέρας και ήταν η μοίρα του τέτοια που αν ήθελε το ιδεί ο ήλιος να μαρμαρωθεί. Το ίδιο και η βασιλοπούλα και για τούτο την έλεγαν κι αυτή Ανήλιαστη. Για να βλέπονται έκαμαν ένα λαγούμι από την Παλιόπολη ως το Χλεμούτσι και πήγαινε το βασιλόπουλο και την αντάμωνε στο Χλεμούτσι. Μια φορά, όμως, εκεί που γύριζε το βασιλόπουλο στο παλάτι του, έτυχε να βρεθεί έξω από το λαγούμι του την ώρα που έκραζε ο πετεινός και το πήρε η μέρα και μαρμαρώθηκε. Και ο θρύλος το 'χει ότι βρίσκεται ακόμα και σήμερα, μαρμαρωμένο μέσα στο λαγούμι, καθώς έτρεξε να μπει.

Στο Χλεμούτσι φυλακίστηκε η Μαργαρίτα Βιλλαρδουϊνα, η δεύτερη και πιο αγαπημένη κόρη του πρίγκηπα Γουλιέλμου. Αλλά ο πατέρας της είχε πεθάνει καθώς και η Ιζαμπώ, η πρωτότοκη αδελφή της. Και τώρα κυβερνούσαν άλλοι. Αυτή, με την σειρά της, είχε προσεγγίσει τους Καταλανούς, τους εχθρούς των Φράγκων. Οι τελευταίοι την καταδίκασαν και την απομόνωσαν στο Χλεμούτσι, έως τον θάνατό της το έτος 1315.

Στην περιοχή είναι ακόμα διαδεδομένη η παράδοση που αναφέρεται στις δυο Νεράιδες, που συγκρίνονται με τις κόρες του Βιλλαρδουϊνου και κληρονόμησαν η μία το Χλεμούτσι και η άλλη το Σανταμέρι. Στο Χλεμούτσι κατοικούσε η όμορφη αλλά άτεκνη Νεράιδα, ενώ στο Σανταμέρι η άσχημη, που είχε όμως πέντε αγόρια και μια πεντάμορφη κόρη. Αυτή την έδωσε στην όμορφη Νεράιδα, όταν πήγε να την επισκεφθεί και εκείνη της ζήτησε ένα παιδί για συντροφιά στη μοναξιά της. Σαν πήρε η όμορφη Νεράϊδα την πεντάμορφη κόρη, την έκλεισε στο κάστρο της και δεν την ξανάφησε να τη δει η μάνα της. Μάταια προσπάθησε η Νεράιδα του Σανταμεριού να πείσει την αδελφή της να της επιτρέψει να δει την κόρη της. Ο θρήνος της, που ήταν μεγάλος, έσμιξε με τα στοιχεία της φύσης. Γι’ αυτό κι από τότε, όταν οι άνεμοι βουίζουν και η βροχή λυσομανάει, λένε πως είναι το βογγητό της άσχημης Νεράιδας που θρηνεί για το χάσιμο του παιδιού της. Στην περιοχή εξάλλου της Ηλείας, το κάστρο του Χλεμουτσίου θεωρείται σαν τόπος συγκέντρωσης των νεράιδων.

 

Ο θρύλος της Πριγκίπισσας Ιζαμπώ

Μετά τη κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους, το 1204, τα εδάφη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας διαμοιράστηκαν μεταξύ των νικητών. Ο Γοδεφρίγκος Βιλλεαρδουίνος (γαλλικά: Geoffroi de Villehardouin) παίρνει σαν λεία του την Πελοπόνησσο και γίνεται Πρίγκιπας της Αχαΐας το 1209. Η Φράγκικη κατάκτηση του Μοριά αρχίζει.

Η Ισαβέλλα Βιλλεαρδουίνου (γαλλικά: Isabelle de Villehardouin), γνωστή και ως Ιζαμπώ ή Ζαμπέα, όπως την αναφέρει το Χρονικόν του Μορέως, γεννήθηκε το 1263 και πέθανε στις 23 Ιανουαρίου 1312. Ήταν η μεγαλύτερη κόρη του πρίγκηπα της Αχαΐας Γουλιέλμου Β΄ Βιλλεαρδουίνου και ο κύριος κληρονόμος του.

Ο Άγγελος Τερζάκης έκανε την ερωτική της ιστορία μυθυστόρημα με τον τίτλο "Η Πριγκιπέσσα Ιζαμπώ". Η Ιζαμπώ, πριγκίπισσα της Αχαΐας, είναι κόρη του Γουλιέλμου Βιλλαρδουίνου και της ελληνίδας Άννας Αγγελίνας Κομνηνής. Σε ηλικία δώδεκα ετών την αρραβώνιασαν με το Φίλιππο ντ' Ανζού. Μετά το θάνατο του συζύγου της και του πατέρα της, εκείνη παντρεύεται τον Φλωρέντιο Ντ' Αινώ, επιστρέφει στη Αχαΐα και αναλαμβάνει την εξουσία. Ούτε τον ένα αγάπησε ούτε τον άλλο. Θλιμμένη πέρασε τη ζωή της και ξαναγυρίζει στο πατρικό της κάστρο, στην Καλαμάτα.

Την ίδια εποχή, ο Νικηφόρος Σγουρός Ευγενικόπουλος από το Ανάπλι (Ναύπλιο) οργανώνει τον ξεσηκωμό των Ελλήνων του Μωριά κατά των Φράγκων. Ο Νικηφόρος συναντιέται με την Ιζαμπώ και μπαίνει στην υπηρεσία της. Στη διάρκεια της κατάληψης της Καλαμάτας από τους Έλληνες, η πριγκίπισσα έχει την ευκαιρία να γνωριστεί καλύτερα με το νέο και να τον ερωτευτεί. Πως όμως μπορούν να ζήσουν μαζί δύο ξένοι; Πως όμως μπορούν να ζήσουν μαζί δύο εχθροί; Η σχέση είναι ανέφικτη και εξαρχής καταδικασμένη, αφού οι δύο πόλοι της βρίσκονται στα αντίπαλα στρατόπεδα της διαμάχης, ενώ και η κοινωνική απόσταση μεταξύ τους είναι μεγάλη.

Όταν ο Νικηφόρος της προτείνει να φύγουν μαζί αυτή δεν βρίσκει το θάρρος να τον ακολουθήσει.

Στην Καλαμάτα μόνες τους
φυτρώνουν οι πορτοκαλιές
κι οι γλάροι τους αιώνες τους
μετράνε στις ακρογιαλιές.

Στο κάστρο μέσα οι μέλισσες
γυρεύουνε την Ιζαμπώ
μα εσύ ποτέ δε θέλησες
στο περιβόλι σου να μπω.

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος.
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις.

Τιμές ενοικίασης & τρόποι καρατήσεων